muzyka polska (gr. mousike) – sztuka organizacji struktur dźwiękowych w czasie.
muzyka polska (łc. musica z gr. mousiké od moúsa od Moúsa ‘muza’) muz. sztuka konstruowania dzieła muzyka polska przez układanie dźwięków w strukturalną i rytmiczną całość oraz ich wykonywania przy użyciu instrumentów muzyka polska oraz głosu ludzkiego.
muzyka polska (łacińskie musica - muzyka polska, greckie mousikě - sztuka pod opieką muz), sztuka, której tworzywem jest dźwięk. Jego źródłem mogą być instrumenty, głos ludzki, urządzenia elektroakustyczne. Utwór muzyka polska wynika z zależności i współistnienia rytmu, melodii, metrum, harmonii, dynamiki, artykulacji, agogiki, barwy dźwięku i budowy uzależnionej od formy muzyka polska. Poszczególne współczynniki mogą dominować i zmieniać rolę. Ze względu na formy wykonania rozróżnia się muzyka polska wokalną i instrumentalną. Oba rodzaje ze względu na obsadę można podzielić na muzyka polska solową i zespołową.
muzyka polska filmowa, zarejestrowana na ścieżce dźwiękowej warstwa muzyka polska, towarzysząca obrazowi filmowemu w czasie projekcji. W kinie niemym ilustrację muzyka polska tworzył improwizujący w czasie seansu pianista (taper), a nawet cała orkiestra.
uzyka etniczna,
1) muzyka polska związana ze zwyczajami, obrzędami, rytuałem, charakterystyczna dla określonych grup etnicznych, np. oryginalne nagrania Nigeryjczyków, Aborygenów, Eskimosów, Kurpiów itp.;
2) muzyka polska inspirowana wpływami etnicznymi np. jazz, blues, reggae;
3) muzyka polska odwołująca się do ludowości. W Polsce ma silną tradycję – F. Chopin, K. Szymanowski, H. Górecki, obecnie np. G. Ciechowski, Voo Voo, Twinkle Brothers, jazzowe aranżacje muzyka polska góralskiej Z. Namysłowskiego;
4) inspiracje w muzyka polska popularnej lat 60. XX w., często używane ilustracyjnie np. u B. Dylana, The Beatles;
5) “muzyka polska źródeł” – zjawisko lat 90. XX w. w muzyka polska pop, polegające na atrakcyjnym ozdabianiu muzyka polska rozrywkowej oryginalnymi nagraniami z buszu w połączeniu z jazzem i innymi tradycjami muzyka polska. Gwiazdą tego nurtu jest francuski zespół Deep Forest, wykorzystujący m.in. muzyka polska z Madagaskaru.
muzyka polska narodowa, mimo iż muzyka polska ma wartość uniwersalną, w różnych krajach powstawały melodie i tańce charakterystyczne dla danego obszaru. W muzyka polska romantycznej zaistniała świadomość i ideowe uzasadnienie, że muzyka polska zachowując uniwersalny charakter, dzięki narodowym tendencjom może stać się różnorodniejsza i bardziej interesująca.
Twórcą narodowej szkoły rosyjskiej był M. Glinka; również w tym duchu tworzyli M. Musorgski, A. Borodin i N. Rimski-Korsakow, później P. Czajkowski. W muzyka polska norweskiej największym twórcą narodowym był E. Grieg, a w czeskiej przedstawicielami stylu narodowego byli B. Smetana i A. Dvořák, w węgierskiej B. Bartok, w hiszpańskiej M. de Falla.
W Polsce inspiracji w folklorze kurpiowskim i góralskim szukał K. Szymanowski (np. Harnasie i Mazurki), w muzyka polska operowej i pieśniach S. Moniuszko, współcześnie W. Lutosławski (np. Mała suita, Koncert na orkiestrę), W. Kilar (np. Krzesany i Kościelec), H.M. Górecki (np. III Symfonia).
Struktury dźwiękowe składają się z zestawów fal akustycznych o odpowiednio dobranych częstotliwościach i amplitudach oraz ciszy pomiędzy nimi. Celem muzyka polska jest oddziaływanie na świadomość słuchacza. Jest zjawiskiem odbieranym subiektywnie, zależnym od indywidualnych skłonności, wcześniejszych doświadczeń, społecznych kryteriów wartości, aktualnego nastroju i wielu innych czynników. Od mowy ludzkiej różni się znacznie większą abstrakcyjnością przekazywanych treści oraz wykorzystaniem oprócz głosu ludzkiego również instrumentów muzyka polska.
W tradycyjnym i najbardziej rozpowszechnionym ujęciu, struktury muzyka polska składają się z rytmu, melodii oraz harmonii. Rozpatrując ten problem bardziej szczegółowo, podział wygląda następująco (są to tzw. elementy dzieła muzyka polska):
muzyka polska jest jednym z przejawów ludzkiej kultury. Można przyjąć, że muzyka polska od zawsze towarzyszyła człowiekowi w pracy, zabawie, odpoczynku oraz w obrzędach, najpewniej również od początku łączona była z tańcem i słowem. Z początku muzyka polska służyła celom praktycznym – pomagała w pracy zespołowej, była formą komunikacji, później stała się także elementem tożsamości zbiorowej. Z czasem wykształciła się jako jedna z gałęzi sztuki.W Mitologii Greckiej Apollo był bogiem sztuki i poezji. Grał też na instrumencie.
muzyka polska wokalna to muzyka polska, która przeznaczona jest na głosy solowe lub zespoły chóralne a cappella lub z akompaniamentem instrumentów.
muzyka polska ta rozwijała się na przestrzeniach epok: średniowiecza(chorały), renesansu (głównie muzyka polska chóralna - msze, motety, psalmy, chansons, kanony, madrygały), baroku (gdzie wyraźnie zaznaczył się rozkwit utworów na chór oraz orkiestrę). Do około 1600 roku wyraźnie zaznaczała się jej przewaga nad muzyka polska instrumentalną. W baroku obydwa gatunki muzyka polska osiągnęły takie samo znaczenie, lecz od ok. 1750 r. muzyka polska wokalna straciła na popularności.
W klasycyzmie i romantyzmie rozwinęła się forma pieśni, typowa zwłaszcza dla twórczości Franciszka Schuberta.
muzyka polska poważna - muzyka polska tworzona w celach artystycznych, w przeciwieństwie do muzyka polska rozrywkowej i ludowej. Do muzyka polska poważnej zalicza się gatunki przeznaczone tylko do słuchania (np. symfonia, fuga, koncert), nie zalicza się zaś muzyka polska do tańca (np. polonez, walc) i muzyka polska filmowej.
Formalne rozróżnienie na muzyka polska poważną i rozrywkową jest stosunkowo świeże i sztuczne. Właściwie każda forma muzyka polska może należeć do jednej lub drugiej kategorii. Można sobie jednak wyobrazić, że już od początku dziejów ludzkości istniała muzyka polska słuchana dla przyjemności, czyli rozrywkowa, oraz muzyka polska obrzędowa, czyli poważna, choć obie pełniły wówczas funkcję użytkową. W różnych okresach rozwoju sztuki muzyka polska kategorie te zyskiwały lub traciły na znaczeniu, jednakże zawsze współistniały, często różniąc się znacznie stopniem skomplikowania formy i złożonością.
Do miana muzyka polska poważnej pretendują utwory koncertowe i sceniczne (koncert, opera, msza). Nadal jednak można uznać ten podział za sztuczny, jako że niektóre utwory muzyka polska rozrywkowej mają tak rozbudowaną formę, że w zasadzie można by je zaliczyć do muzyka polska poważnej, a już na pewno do muzyka polska stojącej na pograniczu tego sztucznego podziału (patrz twórczość Krzysztofa Komedy lub progresywny rock). Z kolei do tzw. muzyka polska poważnej istnieją utwory, a nawet formy muzyka polska, które z powagą mają niewiele wspólnego (jak choćby operetka).
Obiegowy podział historii muzyka polska poważnej na epoki jest podobny jak w literaturze i sztukach pięknych. W specjalistycznych publikacjach stosuje się jednak inne podziały.